ახალი ამბები

ძვირფასო პროფესორო დობორჯგინიძე და კოლეგებო,

მოგმართავთ, როგორც მეცნიერი, აკადემიური რედაქტორი და მმართველი რედაქტორი ჟურნალისა Periódico Tchê Química – მულტიდისციპლინური სამეცნიერო გამოცემისა, რომელიც ოც წელზე მეტია ერთგულად ემსახურება ბრაზილიასა და საერთაშორისო სივრცეში მეცნიერებისა და უმაღლესი განათლების განვითარებას. მსურს, გამოვხატო ჩემი გულწრფელი სოლიდარობა და უწყვეტი მხარდაჭერა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და მისი აკადემიური საზოგადოების მიმართ. სიამაყით ვაცხადებ, რომ მრავალი წელია მაქვს პატივისცემასა და თანამშრომლობაზე დაფუძნებული ურთიერთობა საქართველოს სამეცნიერო საზოგადოებასთან, მათ შორის, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტთან აფილირებულ მკვლევრებსა და პროფესორ-მასწავლებლებთან. ეს ურთიერთობა ეფუძნება საერთო ღირებულებებს: მეცნიერულ სიზუსტეს, აკადემიურ პლურალიზმსა და ცოდნისაკენ სწრაფვის გულწრფელ სურვილს.

ყურადღებით ვადევნებ თვალს საქართველოში უმაღლესი განათლების რეფორმასთან დაკავშირებულ დებატებს. სრულად ვაცნობიერებ, რომ მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში მთავრობა დგას ლეგიტიმური გამოწვევების წინაშე, რომლებიც უკავშირდება რესურსების ოპტიმიზაციას, განათლების ეკონომიკურ საჭიროებებთან შესაბამისობაში მოყვანასა და რეგიონულ განვითარებას. უმაღლესი განათლების ისტორიაში მრავლად გვხვდება შთამაგონებელი მაგალითები, როდესაც კარგად დაგეგმილმა რეფორმებმა – რომლებიც განხორციელდა ფართო აკადემიური ჩართულობით და დაეფუძნა შედარებით ანალიზს – შთამბეჭდავი შედეგები მოიტანა. მაგალითად, ფინეთის რეფორმები 1990-2000 წლებში, ან თავად საქართველოს რეფორმების პროცესი, რომელიც დაიწყო 2004 წელს და განმტკიცდა 2005 წელს ევროპის უმაღლესი განათლების სივრცეში (EHEA) გაწევრებით. სწორედ ეს გამოცდილება მიღვივებს ნდობას საქართველოს რეფორმირების პოტენციალის მიმართ და მაძლევს უფლებას, შემოგთავაზოთ ტექნიკური მოსაზრებები კონსტრუქციული დიალოგისა და ურთიერთპატივისცემის სულისკვეთებით.

ინსტიტუციურ მრავალფეროვნებასა და აკადემიურ ხარისხზე

საერთაშორისო ლიტერატურა უმაღლესი განათლების პოლიტიკის შესახებ ისევ და ისევ გვაჩვენებს, რომ ინსტიტუციური მრავალფეროვნება და აკადემიური კონკურენცია წარმოადგენს სამეცნიერო პროგრესისა და ხარისხის სტანდარტების მიღწევის უმნიშვნელოვანეს პირობას – ეს პრინციპი ასახულია ევროპის უმაღლესი განათლების სივრცის ხარისხის უზრუნველყოფის სტანდარტებსა და გაიდლაინებში (ESG, 2015). ამ კონტექსტში, „ერთი ქალაქი – ერთი ფაკულტეტის“ კონცეფცია, მიუხედავად იმისა, რომ შესაძლოა ემსახურებოდეს რესურსების ოპტიმიზაციის ლეგიტიმურ მიზანს, აჩენს ფორმალურად მნიშვნელოვან შეკითხვებს: როგორ მოხდება სისტემაში აკადემიური ბრწყინვალების იდენტიფიცირება და წახალისება შიდა შედარებითი საზომის გარეშე? როგორ შენარჩუნდება წამახალისებელი მექანიზმები მოწინავე კვლევებისა და სასწავლო პროგრამების განახლებისთვის, თუ სექტორის შიგნით კონკურენცია აღარ იარსებებს? აღნიშნული საკითხები ფართოდ არის განხილული განათლების პოლიტიკის შედარებით ლიტერატურაში და საჭიროებს საფუძვლიან გააზრებას ნებისმიერი სისტემური რეფორმის პროცესში.

მინიჭებული ხარისხის საერთაშორისო თავსებადობასა და ქართველი სტუდენტების მომავალზე

შემოთავაზებული 3+1-წლიანი ციკლი შეუსაბამოა მსოფლიოში წამყვან კვალიფიკაციის აღიარების სისტემებთან. ბოლონიის პროცესისა და ევროპის უმაღლესი განათლების სივრცის ფარგლებში – რომელსაც საქართველო ოფიციალურად შეუერთდა 2005 წელს ბერგენის სამიტზე, ბერლინის კომუნიკესა (2003) და ერევნის კომუნიკეს (2015) საფუძველზე – დამკვიდრებული კვალიფიკაციის ციკლები მოითხოვს ისეთ საკრედიტო დატვირთვასა და დისციპლინურ სიღრმეს, რომელსაც სამწლიანი პროგრამა ძნელად დააკმაყოფილებს საინჟინრო, სამართლის, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებისა და მედიცინის მიმართულებებში. საერთაშორისო აკრედიტაციები, როგორიცაა ABET, ასევე ითვალისწინებს სასწავლო სტრუქტურებს, რომლებიც შეუთავსებელია შემოკლებულ ციკლებთან.

სამწლიანი ბაკალავრის ხარისხის აღიარების პროცესში შესაძლოა სერიოზული სირთულეები წარმოიშვას ამერიკულ კონტექსტშიც, განსაკუთრებით ისეთი ორგანიზაციების მხრიდან, როგორიცაა World Education Services (WES), უცხოური კვალიფიკაციების შეფასების ერთ-ერთი მთავარი ამერიკული ორგანო. აღსანიშნავია, რომ ისტორიულად საქართველოს მსგავსი აკადემიური ტრადიციების მქონე მეზობელი ქვეყნები, მათ შორის ყაზახეთი, სომხეთი და მოლდოვა, საპირისპირო ზომებს იღებენ: ეტაპობრივად ნერგავენ ბოლონიასთან თავსებად 4+2-წლიან ციკლებს და EQAR-თან შესაბამის ხარისხის უზრუნველყოფის სტრუქტურებს, რათა მათი დიპლომების საერთაშორისო აღიარება მეტად გაფართოვდეს. ბრაზილიელი აკადემიკოსის პერსპექტივიდან უნდა აღვნიშნო, რომ განათლების სამინისტრო (CNE/CES რეზოლუცია) და ENIC-NARIC ქსელი – UNESCO-სა და ევროპის საბჭოსთან დაკავშირებული კვალიფიკაციების აღიარების გლობალური ორიენტირი – იყენებენ ბოლონიის ციკლებს, როგორც ეკვივალენტობის ძირითად პარამეტრს, რაც აღიარების ობიექტურ ბარიერებს ქმნის ამ ჩარჩოს მიღმა მინიჭებული ხარისხების აღიარებისთვის.

შეჯამების სახით, შემოთავაზებული მოდელის ფარგლებში განათლებამიღებულ სტუდენტს შესაძლოა შეექმნას რეალური სირთულეები დიპლომის აღიარებისას საერთაშორისო ასპარეზზე – დასაქმებისას, სწავლის გაგრძელებისას, ან აკადემიური მობილობის პროგრამებში მონაწილეობისას. ეს იქნება გრძელვადიანი ტვირთი იმ ქართველი ახალგაზრდებისთვის, რომლებსაც სურთ აკადემიური განვითარება. ეს ყველაფერი ასევე ნაკლებად მიმზიდველს გახდის საქართველოს უმაღლესი განათლების სისტემას უცხოელი სტუდენტებისა და მკვლევრებისათვის.

საქართველოს აკადემიური ბრწყინვალების ტრადიციაზე

ვაცნობიერებ, რომ ეფექტიანობა, რესურსების რაციონალიზაცია და მოდერნიზაცია წარმოადგენს ლეგიტიმურ მიზნებს. ამასთანავე, მიმაჩნია, რომ საერთაშორისო კვალიფიკაციის სტანდარტებთან თავსებადობა არის სტრატეგიული აქტივი, რომელიც ამ მიზნებისგან განუყოფელია. საქართველოს საერთაშორისო აკადემიური სანდოობა – რაც დასტურდება ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის არსებობით Times Higher Education-ის რეიტინგებში და მისი Erasmus+ მობილობის მნიშვნელოვანი მაჩვენებლებით – წარმოადგენს ათწლეულების განმავლობაში შექმნილ მემკვიდრეობას, რომელიც უაღრესად სასარგებლოა სტუდენტებისთვის, აკადემიური პერსონალისა და ეროვნული ეკონომიკისთვის და განამტკიცებს საქართველოს, როგორც საიმედო პარტნიორის, პოზიციას ევროპულ და ჩრდილოამერიკულ კვლევით პროექტებში.

მჯერა, რომ აკადემიას, მთავრობასა და სამოქალაქო საზოგადოებას შორის შედარებით მტკიცებულებებზე დაფუძნებული დიალოგის გზით, შესაძლებელია მოხერხდეს მოდერნიზაციის მიზნების შესრულება საერთაშორისო სტანდარტების შენარჩუნებასთან ერთად. საქართველომ უკვე დაამტკიცა, რომ სანიმუშოდ შეუძლია სიღრმისეული აკადემიური ტრანსფორმაცია გლობალურად აღიარებული შედეგებით. სწორედ ეს გამოცდილება წარმოადგენს ყველაზე მტკიცე არგუმენტს ფრთხილი, მრავალმხრივი ჩართულობით განმტკიცებული და ტექნიკურად დასაბუთებული რეფორმის პროცესის სასარგებლოდ.

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი საერთაშორისო აკადემიურ საზოგადოებაში ღირებულ და პატივსაცემ ადგილს იკავებს. მის პროფესორ-მასწავლებლებთან, სტუდენტებსა და ხელმძღვანელობასთან ერთად ვიზიარებ რწმენას, რომ უნივერსიტეტი, მისი ჭეშმარიტი არსით, რჩება კაცობრიობის ერთ-ერთ ყველაზე მედეგ და ფასეულ ინსტიტუტად – სივრცედ, სადაც ცოდნა თავისუფლად ვითარდება და სადაც მომავალი თაობები აღიზრდებიან არა მხოლოდ შრომის ბაზრის კონკურენტუნარიან წევრებად, არამედ გააზრებულ და პასუხისმგებლიან მოქალაქეებად.

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის საზოგადოებასა და მთელ ქართველ საზოგადოებას ამ მნიშვნელოვან ეტაპზე ვუსურვებ სიმტკიცეს, გამძლეობასა და სიბრძნეს.

კოლეგიალური პატივისცემითა და პირადი სოლიდარობით,
ლუის ა. ბ. დე ბონი, ფილოსოფიის დოქტორი
მმართველი რედაქტორი, Periódico Tchê Química
ნოვა პრატა, რიუ-გრანდი-დუ-სული, ბრაზილია

2026